Niš se poslednjih godina nalazi među najzagađenijim gradovima u Srbiji, a problem posebno eskalira tokom grejne sezone. Podaci Agencije za zaštitu životne sredine pokazuju da se u zimskim mesecima često beleže ekstremno visoke koncentracije štetnih čestica PM10 i PM2.5, koje su višestruko iznad dozvoljenih vrednosti.
Ekstremni slučajevi zabeleženi su i početkom 2025. godine, kada je koncentracija PM10 dostizala preko 400 mikrograma po kubnom metru vazduha, dok je PM2.5 premašivao 280 mikrograma, što višestruko prelazi bezbedne granice.
Individualna ložišta – najveći izvor zagađenja
Prema dostupnim analizama, oko polovina domaćinstava u Nišu i dalje koristi individualna ložišta na drva, ugalj, lož-ulje i mazut. Ovakav način grejanja smatra se primarnim izvorom štetnih PM čestica koje najviše doprinose zagađenju. Uz to, mnogi građani koriste ugalj lošijeg kvaliteta, što dodatno povećava emisije.
Saobraćaj i industrija dodatno opterećuju kvalitet vazduha
Niš ima gust i intenzivan saobraćaj, naročito u centralnoj gradskoj zoni, gde se stvara visoka koncentracija izduvnih gasova. Uz to, prisutni su i industrijski izvori zagađenja, koji u kombinaciji sa problematičnim individualnim ložištima stvaraju smesu štetnih materija koja često premašuje standarde kvaliteta vazduha.
Geografski položaj pogoršava situaciju
Zbog toga što se grad nalazi u dolini, čestice zagađenja noću se „zarobe“ u sloju hladnog vazduha tokom temperaturnih inverzija. Ovaj fenomen sprečava da se zagađivači razlože i rasprše u atmosferi, pa koncentracije ostaju visoke tokom većeg dela dana.
Predlozi za rešenje problema
Stručnjaci navode da je neophodno:
-
jačanje kontrole kvaliteta goriva i emisija iz domaćinstava,
-
prelazak na čistije sisteme grejanja,
-
ulaganje u bolji javni prevoz i smanjenje broja starih vozila,
-
bolja regulacija industrijskih postrojenja,
-
edukacija građana i uvođenje filtera za ložišta kao moguća mera za smanjenje emisija.
Uprkos otežavajućim meteorološkim uslovima, problem zagađenja u Nišu može se ublažiti sistemskim pristupom i doslednim sprovođenjem mera koje smanjuju emisije najopasnijih čestica.
Građani i stručnjaci slažu se u jednom – problem je rešiv, ali zahteva koordinisan odgovor nadležnih.
